Gezinssituatie beïnvloedt datinggedrag jonge pubers

Op welke wijze beïnvloedt echtscheiding door de ouders het aangaan van romantische relaties door hun puberkinderen? Die vraag staat centraal in een recente dissertatie.

In het onderzoek werd eerst nagegaan wat de kenmerken waren van pubers die vroeg daten (op de leeftijd van 13,5 jaar). Geconstateerd werd dat jongeren die hoger scoorden op puberale rijping en op de behoefte aan intens genot, maar lager op verlegenheid, een grotere kans hadden dat ze ervaringen hadden met vroeg daten. Een interessantere bevinding was echter dat, als de puber zijn of haar ouders ervaart als afwijzend, dit gerelateerd was aan hogere scores voor daten. Dit is mogelijk een aanwijzing dat romantische relaties op deze leeftijd een ‘compenserende’ functie vervullen. Hoewel romantische partners en ouders in principe bronnen kunnen zijn van verschillende soorten van intimiteit en vriendschap, bleek dat in situaties waarin de fundamentele behoefte van adolescenten aan ‘horen bij’ en intimiteit niet bevredigd werd in het gezin, zij elders alternatieven zochten.

Vervolgens werd onderzocht wat het effect is van ouderlijke echtscheiding op de stappen die adolescenten zetten om te gaan daten. Geconstateerd werd dat jongeren die een ouderlijke echtscheiding meemaakten, sneller tot hun eerste liefdesrelatie kwamen dan adolescenten uit intacte gezinnen. Dit effect was zeer tijdsspecifiek – alleen echtscheidingen die plaatsvonden tijdens de vroege puberteit van het kind, versnelden het proces om te gaan daten. Deze bevinding spoort met onderzoek naar verhoogde stressgevoeligheid tijdens overgangsperioden. Gedurende de vroege adolescentie gaan jongeren door een aantal fysiologische en sociale transities (het zich aandienen van de puberteit, de overgang naar de middelbare school). Dit kan dus ook de tijd zijn waarin adolescenten het meest geraakt worden door een ouderlijke echtscheiding.

Daarna werd nagegaan of verschillende belangrijke overgangen die samen kunnen vallen met de ontbinding van de relatie tussen de ouders, ertoe kunnen leiden dat adolescenten liefdesrelaties aangaan. Uit de bevindingen kwam naar voren dat alleen het aangaan van een nieuwe liefdesrelatie door de moeder (maar niet door de vader) gerelateerd was aan het starten van een liefdesrelatie door de adolescent. Dit wordt mogelijk verklaard door het feit dat 85% van de Nederlandse kinderen bij hun moeder blijven na echtscheiding. Daarnaast werd geconstateerd dat afkomst uit een eenoudergezin de kans op daten verlaagde, wat in tegenspraak is met sommige Noord-Amerikaanse onderzoeksrapporten. De bevinding uit de dissertatie wijst dus waarschijnlijk naar de verschillende sociale contexten van eenoudergezinnen in Nederland en in de Verenigde Staten. Zo werkt in Nederland slechts een zeer klein percentage van alleenstaande ouders voltijds het jaar door. Deze verschillende omstandigheden beïnvloeden onvermijdelijk niet alleen een aantal ouderlijke gedragingen, maar ook de kwaliteit van het gezinsklimaat.